ARBITRU NASIONAL NAIN-16 SEI TUIR TESTE LISENSA A-AFF

Iha tinan ne’e Federasaun Futebol Timor-Leste hetan karta husi Fédération Internationale de Football Association – FIFA, ne’ebé husu atu FFTL prepara arbitru sira nasionál hodi promove ba lisensa A- AFF nian iha tinan ne’e.

“Foin dadauk ita hetan karta ida husi FIFA ne’ebé husu atu promove arbitru nasionál ba iha AFF, no ita prepara ona arbitru nain-16 ba promosaun ida-ne’e. Espera katak kandidatu hirak ne’e bele liu teste hodi hetan lisensa A - AFF. Arbitru hirak ne’e inklui mós arbitru-feto nain tolu.” Nivio da Costa Fernandes, diretor arbitrajen FFTL (13/10).

Arbitru sira ne’ebé liu teste sei hetan lisensa A - AFF hodi bele lidera jogu ruma iha rejiaun sudeste aziátiku ne’ebé organiza husi Asean Football Federation [AFF]. Ida-ne’e oportunidade atu arbitru timoroan sira bele lidera jogu iha torniu rejionál.

Antes ne’e FFTL promove ona arbitru nasionál nain-tolu (mane rua no feto ida) ba hetan lisensa A –AFF, maibé nain-rua de’it mak konsege promovidu no feto ida-ne’e lakonsege tuir teste hodi ba hetan lisensa A-AFF. Oras ne’e Timor-Leste iha arbitru nasionál hamutuk nain-23 no nain-2 mak hetan lisensa A-AFF. Arbitru nain-2 ne’e maka Pedro Maia de Carvalho no Romario Mali Teti. 

Tuir Nivio, arbitrajen halo-parte esensiál iha kompetisaun futebol. Jogu sira bele realiza ho di’ak kuandu arbitru sira lidera jogu ho di’ak. Arbitru sira presiza hetan formasaun liutan hodi eleva koñesimentu no iha kapasidade hodi sai juíz ba jogador sira iha kampu. Tanba ne’e Federasaun Futebol Timor-Leste kontinua formasaun nafatin ba arbitru sira lokál – nivel munisipiu no mós nasionál.   

Nivio mós relata, FFTL liuhusi diresaun arbitrjen realiza programa formasaun ba arbitru sira iha rai laran hodi kontinua hasa’e sira-nia koñesimentu iha área arbitrajen, maibé formasaun sira-ne’e maioria kona-ba koñesimentu bázika [nivel D], iha balun de’it mak konsege hetan nivel C no sira nivel C mak oras ne’e prepara hela atu tuir teste hodi hetan lisensa A- AFF.

“Ita haree ba kuantidade, oras ne’e ita iha arbitru kuaze nain atus neen, maibé kualidade ne’e mínimu tebetebes no arbitru sira ativu ne’e kuaze iha de’it nain-23.”  Dehan tan. “Diresaun Arbitrajen kontinua nafatin organiza formasaun no iha tinan ne’e ita iha planu atu organiza formasaun iha munisipiu sira inklui RAEO, maibé ita hetan obstákulu husi pandemia, entaun ita konsege realiza iha munisipiu balun.”

Hatutan Nivio, FFTL iha futuru hakarak halo akompañamentu nafatin ba arbitru sira ne’ebé hetan ona formasaun, hodi orienta sira lidera jogu ho di’ak. Ho programa FIFA – Refereeing Education Development [FIFA-RED] arbitru sira sei hetan koñesimentu liutan iha área arbitrajen. Programa FIFA-RED sei hala’o to’o iha munisipiu sira hotu iha tinan oin.

“Ita hatene katak arbitru sira iha munisipiu hetan formasaun báziku ba arbitrajen no koñesimentu no esperiénsia mínimu tebtebes. Ita fiar katak programa FIFA-RED bele tulun sira hetan formasaun to’o nivel C.” 

FIFA-RED hanesan programa husi Federasaun Internasionál ba Asosiasaun Futebol ne’ebé foka ba dezenvolvimentu edukasaun arbitrajen ba nia membru asosiasaun sira iha mundu. Programa ida-ne’e ajuda dezenvolve kapasidade no koñesimentu arbitru sira iha mundu.    

“FIFA-RED bele tulun arbitru nasionál maibé arbitru sira presiza esforsa nafatin atu bele hetan lisensa AFC (elit) hodi sai arbitru iha jogu sira iha kontinente Ázia ne’ebé organiza husi Asian Football Confederation. No ha’u fiar ita sei atinji ida-ne’e ioha futuru.”